Houding
Uitkomstbias
Een slechte keuze kan goed aflopen en een verstandige keuze kan mislukken. Beoordeel de beslissing met de informatie die je toen had.
- Beschikbare informatie
- Keuze
- Mogelijke uitkomsten
- Beoordeel keuze
Eén keuze leidt naar verschillende mogelijke uitkomsten. De besliskwaliteit wordt bekeken met de informatie van vóór de afloop.
Winnen kan de verkeerde les geven
Je gaat gehaast een ingang in met een zwakke positie en scoort toch doordat de ander uitglijdt. Was de ingang goed? De score zegt wat gebeurde. Ze bewijst niet dat je voorbereiding of afweging goed was. Dezelfde keuze bij een andere reactie kan heel anders uitpakken.
Annie Duke noemt het resulting wanneer de kwaliteit van een uitkomst de kwaliteit van een beslissing bepaalt. De onderliggende uitkomstbias is eerder onderzocht, onder andere door Jonathan Baron en John Hershey in 1988. Skill First gebruikt dit onderscheid bij trainingsevaluatie. Bekijk een beslissing afzonderlijk van toeval, partnergedrag en uitvoering die het resultaat eveneens beïnvloeden.
Beoordeel de keuze vóór je de afloop bekijkt
Pauzeer een grapplingvideo voordat het resultaat duidelijk is. Welke opties kon de sporter op dat moment redelijkerwijs zien? Paste de gekozen actie bij positie, regels, beschikbare tijd en waarschijnlijke reacties? Welk risico hoorde erbij? Bekijk daarna de afloop en de uitvoering. Zo wist een gelukkige uitkomst een zichtbare zwakte minder gemakkelijk uit.
Doe hetzelfde bij een mislukking. Een goed getimede poging kan op uitstekende verdediging stuiten. Dat maakt de eerste keuze niet vanzelf dom. Misschien vraagt de actie betere uitvoering, een vervolg of een beperktere toepassing. Houd deze mogelijkheden uit elkaar in plaats van ieder verlies een slechte beslissing te noemen.
De uitkomst blijft informatie
Voorkom ook de omgekeerde fout: een favoriete aanpak beschermen met het proces was goed, wat er ook gebeurt. Herhaalde uitkomsten geven informatie. Mislukt dezelfde keuze steeds bij voorwaarden die je gunstig vond, bekijk dan je afweging, uitvoering of aannames. Het onderscheid helpt dat onderzoek preciezer maken. Het geeft geen vrijbrief om resultaten te negeren.
Coach en sporter kunnen verschillen over welke informatie beschikbaar was. Benoem welke aanwijzing zichtbaar was en wat onzeker bleef. Video kan helpen, maar vertraagde beelden laten herkenning eenvoudiger lijken dan in het echte moment. Beoordeel de werkelijke beslissituatie en eis geen kennis die pas later verscheen.
Probeer een evaluatie in twee delen
Kies één uitwisseling en maak twee notities. De eerste gaat over de keuze: aanwijzing, opties, doel en verwacht risico. De tweede gaat over het verloop: beweging, partnerreactie en resultaat. Zoek de kleinste correctie die uit beide volgt. Misschien behoud je de keuze en verbeter je de uitvoering. Misschien verander je wanneer je haar inzet.
Bevestigingsbias bepaalt welke informatie je graag gelooft. Uitkomstbias geeft het resultaat te veel gezag over je oordeel. Denken in kansen houdt meerdere mogelijke uitkomsten open. Bayesiaans bijstellen verandert vertrouwen naarmate informatie zich opbouwt. Dat maakt een evaluatie mogelijk die je niet na ieder verlies veroordeelt en je ook niet na een gelukkige winst geruststelt. Bespreek een goede keuze dus ook wanneer de score tegenvalt; dat helpt de juiste actie herkenbaar houden.
Bronnen en verder lezen
- Baron and Hershey: Outcome Bias in Decision Evaluation
Experimenten uit 1988 over uitkomstinformatie die oordelen over beslissingen beïnvloedt.
- Annie Duke: When mistaken beliefs lead to bad bets on data
Uitleg van de auteur over resulting en het verschil tussen keuze en uitkomst.
Een idee wordt duidelijker naast een ander
Verwante modellen
Denken in kansen
Dezelfde verstandige keuze kan verschillende uitkomsten geven.
Bayesiaans bijstellen
Herhaald bewijs verandert vertrouwen zonder één resultaat tot bewijs te maken.
Bevestigingsbias
Een favoriete uitleg bepaalt soms welke resultaten je serieus neemt.
Investeren in verlies
Een tijdelijk slechte uitkomst kan bij een nuttige leerbeslissing horen.